Saklama, Veri ve Transfer Ücretleri

Aracı kurum karşılaştırmaları çoğunlukla komisyon oranında başlar ve biter. Oysa bir hesabın yıllık maliyeti, hiç işlem yapmadığınız aylarda da işleyen kalemlerden oluşabilir: saklama ya da hesap bakım ücreti, canlı veri paketi, başka kuruma hisse transferi, yurt dışı işlemlerde döviz çevrimi. Bu rehber her kalemin ne olduğunu, arkasındaki resmî yapıyı ve kurumun tarifesinde nerede aranacağını anlatıyor.

Saklama ücreti ne için alınır?

III-37.1 sayılı Tebliğ'in 59. maddesi saklama hizmetini tanımlar: müşteriye ait sermaye piyasası araçlarının merkezi saklama kuruluşlarında ve/veya yatırım kuruluşu nezdinde müşteri hesabına hak sahibi bazında tutulması ve izlenmesi; bunun yanında temettü, faiz gibi gelirlerin tahsili, bedelli ve bedelsiz pay alma haklarının kullanılması gibi işlemlerin yapılıp hesaba yansıtılması. Madde, müşterinin sermaye piyasası faaliyetlerinden kaynaklanan nakdinin saklanmasını da aynı esaslara bağlar.

Saklamanın bir maliyeti var ve bunun bir kısmı Merkezi Kayıt Kuruluşu'ndan (MKK) gelir. MKK'nın 26.02.2026 tarihli ücret tarifesi şunları içeriyor:

• Hesap açma ücreti: Üyelerin açtığı hesap başına alınıyor.
• Hesap bakım ücreti: Saklama bakiyesinin piyasa değeri belirli bir tutarın üzerindeki hesaplardan günlük olarak alınıyor.
• Saklama ücreti: Borsada işlem görebilir nitelikteki paylar için piyasa değeri üzerinden yıllık oranla hesaplanıyor; tarifeye göre saklama komisyonları günlük bakiyeler üzerinden hesaplanıp aylık tahakkuk ettiriliyor.

Önemli ayrıntı: MKK bu ücretleri üye bazında, yani aracı kuruma ya da bankaya tahakkuk ettirir; tarifede ücretlere BSMV dahil olmadığı da yazıyor. Kurumun bu maliyeti size ayrı bir "saklama" ya da "hesap işletim" ücreti olarak mı yansıttığı, yoksa komisyona mı kattığı tamamen kurumun tarifesine bağlı. Tarifenizde şunlara bakın:

• Saklama ücreti var mı; varsa portföy değeri üzerinden mi, sabit tutar mı?
• Ücret hangi sıklıkla tahsil ediliyor (aylık, üç aylık, yıllık)?
• Belirli bir işlem hacmine ya da bakiyeye ulaşan hesaplarda ücret kalkıyor mu?
• Hesapta nakit yoksa ücret nasıl tahsil ediliyor?

Canlı veri paketleri

Borsa İstanbul verileri yatırımcıya lisanslı veri dağıtım kuruluşları aracılığıyla ulaşır. Borsa İstanbul'un veri yayın ürünleri sayfası, pay piyasası verilerini düzeylere ayırıyor:

• Sınırlı Düzey 1: Son işlem fiyatı, bir önceki seansa göre değişim ve gün sonu kapanış verileri
• Düzey 1+: En iyi fiyat seviyesinde bekleyen alış ve satış emirlerinin miktar bilgileri ile gerçekleşen işlemlerin miktarları
• Düzey 2: En iyi 10 fiyat kademesinde bekleyen alış ve satış emirlerinin fiyat ve miktarları
• Düzey 2+: En iyi 25 fiyat seviyesi ve alışta ve satışta bekleyen en iyi 10'ar emir

Borsa İstanbul'un sıkça sorulan sorular sayfası, alt dağıtıcıların kullanıcı başına ücrete tabi olmayan verileri (sınırlı düzey 1, gecikmeli veri, referans veri gibi) dağıtabildiğini belirtiyor. Bunun tersinden okunduğunda, derinlik gibi daha ayrıntılı veri türleri kullanıcı başına ücretlendirmeye konu olabilir. Kurumunuzun platformunda hangi veri düzeyinin ücretsiz geldiğini ve hangisinin paket olarak satıldığını tarifede kontrol edin.

Sorulacaklar:

• Platformdaki fiyatlar anlık mı, gecikmeli mi? Gecikmeli ise kaç dakika?
• Derinlik (kademe) verisi ayrı paket mi, ücreti aylık mı?
• Veri paketi ücreti belirli bir işlem hacmine ulaşınca iade ediliyor ya da düşüyor mu?
• Paket otomatik yenileniyor mu, nasıl iptal ediliyor?

Virman ve hisse transferi

Hisselerinizi bir kurumdan diğerine taşımak ya da aynı kurumdaki iki hesabınız arasında aktarmak MKK sistemi üzerinden yapılır. MKK'nın 26.02.2026 tarihli tarifesinde bu işlemler için ayrı kalemler var: üyeler arası menkul kıymet transferi, üye içi hesaplar arası menkul kıymet transferi ve uluslararası sermaye piyasası aracı gönderimi/kabulü işlem sayısı başına ücretlendiriliyor. Tarife, işlemlerin iptalinden de aynı ücretin alındığını yazıyor. Bu ücretler de üyeye tahakkuk eder.

Kurumunuzun virman ücreti bu MKK maliyetinden farklı olabilir; bunu tarifeden okumanız gerekir. Dikkat edilecek noktalar:

• Ücret işlem başına mı, kıymet (hisse kodu) başına mı? On farklı hisseyi taşımak on işlem sayılabilir.
• Ücret giden virmanda mı, gelen virmanda mı, yoksa ikisinde de mi alınıyor?
• Hesap kapatırken tüm portföyü çıkarmanın ayrı bir ücreti var mı?
• Yurt dışı kıymetlerin transferi yurt içi transferden ayrı ücretlendiriliyor mu?

Kurum değiştirmeyi düşünüyorsanız bu kalem, komisyon farkından elde edeceğiniz tasarrufu bir süre için silebilir. Hesabı kendi işlem sıklığınızla yapın.

Döviz çevrimi

III-37.1 sayılı Tebliğ'in 72. maddesi yatırım kuruluşlarının yatırım hizmetleriyle sınırlı olarak döviz hizmeti sunabileceğini, bunu sunacak aracı kurumların işlem veya portföy aracılığı izni almış olması gerektiğini söyler. Yurt dışı işlemlerde TL'yi dövize çevirmek bu kapsamdadır.

Döviz çevriminde iki maliyet katmanı olabilir. Birincisi uygulanan kurdur: çevrim kurumun belirlediği alış ya da satış kuruyla yapılıyorsa, bu kurla piyasa kuru arasındaki fark tarifede ayrı satır olarak görünmeyen bir maliyettir. İkincisi vergidir: Gider Vergileri Kanunu'nun 33. maddesi kambiyo muameleleri için ayrı bir vergi oranı öngörür ve Cumhurbaşkanına bu oranı değiştirme yetkisi verir. Güncel oranı tarifeden ya da Gelir İdaresi'nden kontrol edin.

Sorulacaklar:

• Çevrimde hangi kur kullanılıyor, kur platformda işlemden önce gösteriliyor mu?
• Döviz hesabında bekleyen nakit için ayrı ücret var mı?
• Yurt dışı hisseyi satınca bedel otomatik olarak TL'ye mi çevriliyor?

Hareketsiz hesaplar ve zamanaşımı

İşlem yapmadığınız bir hesabı unutmak da bir maliyettir. SPK'nın yatırımcı kitapçığına göre Sermaye Piyasası Kanunu'nun 83. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca on yıl boyunca işlem görmeyen hesaplar zamanaşımına uğrayarak Yatırımcı Tazmin Merkezi'ne emaneten devrediliyor; iade için YTM'ye başvurmak gerekiyor. Az işlem yapan bir yatırımcıysanız, hem bu süreyi hem de hesap bakım ücretlerinin hareketsiz hesapta işlemeye devam edip etmediğini takip edin.

Tarifede kontrol listesi

III-39.1 sayılı Tebliğ'in 25. maddesi, yatırım kuruluşunun alım satım hizmeti sunmadan önce işlemlere ilişkin her türlü komisyon, ücret ve vergi tutar veya oranlarını açıklamasını; yurt dışı işlemlerde ayrıca paranın yurt dışına nasıl transfer edildiğini ve varlığın nerede saklandığını bildirmesini zorunlu tutar. Bu açıklamalarda aşağıdakilerin her birini bulabilmelisiniz:

1. Saklama ya da hesap bakım ücreti ve tahsil sıklığı
2. Canlı veri ve derinlik paketlerinin ücreti, ücretsiz gelen veri düzeyi
3. Kurum içi virman ve kurumlar arası hisse transferi ücreti, hesaplama birimi
4. Döviz çevriminde uygulanan kur ve varsa ayrı ücret
5. Yurt dışı kıymetlerde saklama ücreti ve saklamacı kuruluşun adı
6. Hesap kapatma ve portföy çıkışı ücreti
7. Bu ücretlerin vergi dahil mi hariç mi gösterildiği

Ücret kalemlerini kurumlar arasında karşılaştırmak için komisyon karşılaştırma ve karşılaştır sayfalarına, hangi kalemleri nasıl topladığımızı görmek için metodoloji sayfasına bakabilirsiniz.