Minimum (Asgari) Komisyon Nedir?

Komisyon karşılaştırmalarında genellikle tek bir oran konuşulur: binde şu kadar, yüzde bu kadar. Ancak bazı tarifelerde oranın yanında işlem başına bir asgari tutar da yazar. Hesaplanan komisyon bu tutarın altında kalırsa oran değil asgari tutar uygulanır. Büyük işlemlerde bu satırın hiçbir etkisi yoktur; küçük ve sık işlem yapan biri içinse ilan edilen oranı anlamsız hâle getirebilir.

Asgari komisyon ne demek?

Asgari komisyon, tarifede "asgari", "minimum", "en az" ya da "işlem başı en düşük" gibi ifadelerle geçen sabit tutardır. Mantığı basittir: kurum her işlem için iki değeri karşılaştırır ve büyük olanı alır.

• Oranla hesaplanan komisyon = işlem tutarı × oran
• Tahsil edilen komisyon = bu tutar ile asgari tutardan büyük olanı

Bu "büyük olan alınır" kuralı resmî tarifelerde de kullanılan bir yöntem. Örneğin Borsa İstanbul'un 28.03.2025 tarihli Pay Piyasası tarifesi, varant ve sertifika işlemlerinde borsa payını hem işlem hacmi hem işlem miktarı üzerinden hesaplayıp ikisinden büyük olanı aldığını yazıyor. MKK'nın 26.02.2026 tarihli tarifesinde de yatırım fonu payı alım satımında oranın yanında bir alt limit tanımlı.

Pay komisyonu ise SPK'nın yatırımcı kitapçığına göre 1 Ocak 2006'dan beri kurum ile müşteri arasında serbestçe belirleniyor. Bu yüzden asgari tutar olup olmadığı, varsa ne kadar olduğu tamamen kurumun tarifesine bağlı; tek bir piyasa standardı yok.

Küçük işlemlerde etkisi: varsayımsal örnek

Aşağıdaki oran ve asgari tutar varsayımsaldır, hiçbir kurumun tarifesini göstermez.

Varsayımlar:

• Komisyon oranı: binde 1 (varsayımsal)
• İşlem başına asgari komisyon: 5 TL (varsayımsal)

Üç farklı işlem tutarında tahsil edilen komisyon:

• 1.000 TL'lik işlem: Oranla 1.000 × 0,001 = 1 TL. Asgari tutar 5 TL daha büyük, tahsil edilen 5 TL. Gerçek oran 5 / 1.000 = binde 5, ilan edilen oranın beş katı.
• 5.000 TL'lik işlem: Oranla 5.000 × 0,001 = 5 TL. İki değer eşit, tahsil edilen 5 TL. Gerçek oran binde 1.
• 20.000 TL'lik işlem: Oranla 20.000 × 0,001 = 20 TL. Oran daha büyük, tahsil edilen 20 TL. Gerçek oran binde 1.

Alım ve satım ayrı işlem olduğu için, 1.000 TL'lik bir payı alıp aynı tutara satan biri bu varsayımlarla toplam 10 TL komisyon öder; bu, işlem tutarının %1'i demektir. Vergi bu tutarın üstüne eklenir. Aynı kişi işlemini 20.000 TL ile yapsaydı gidiş-dönüş komisyonu tutarın binde 2'si olurdu.

Eşik tutarı bulun

Asgari komisyonun devreye girip girmediğini her seferinde hesaplamak yerine eşik tutarı bir kez bulmak yeterli:

Eşik tutar = Asgari komisyon ÷ Komisyon oranı

Varsayımsal örnekte 5 TL ÷ 0,001 = 5.000 TL. Bu tutarın altındaki her işlemde asgari tutar ödenir ve gerçek oran ilan edilen orandan yüksek çıkar. Eşiğin üstünde asgari tutarın etkisi kalmaz.

İşlemlerinizin çoğu eşiğin altındaysa iki seçenek var: ya asgari tutarı olmayan ya da daha düşük olan bir tarife aramak, ya da işlemleri birleştirerek eşiğin üstüne çıkmak. Hangisinin size uygun olduğu işlem alışkanlığınıza bağlı; burada bir yöntem önermiyoruz, yalnızca hesabın nasıl kurulacağını gösteriyoruz.

Aylık toplamda fark nasıl büyür?

Tek bir işlemde birkaç liralık fark önemsiz görünebilir. Asıl etki, küçük tutarlı işlemlerin sayısı arttıkça ortaya çıkar. Yine varsayımsal binde 1 oran ve 5 TL asgari tutarla, ayda 2.000 TL'lik 20 işlem (10 alım, 10 satım) yapan birini düşünelim:

• Asgari tutar olmasaydı her işlemin komisyonu 2.000 × 0,001 = 2 TL, aylık toplam 20 × 2 = 40 TL olurdu.
• Asgari tutar varken her işlemde 5 TL ödenir, aylık toplam 20 × 5 = 100 TL olur.

Aynı işlem hacmi (ayda 40.000 TL) için ödenen komisyon iki buçuk katına çıkıyor ve bu tutara henüz vergi eklenmedi. Aynı kişi ayda 20.000 TL'lik 2 işlem yapsaydı, her işlemin komisyonu 20 TL olur ve asgari tutar hiç devreye girmezdi; aylık toplam 40 TL'de kalırdı.

Bu yüzden komisyon karşılaştırırken yalnızca oranı değil, kendi tipik işlem tutarınızı da hesaba koyun. Son birkaç ayın hesap ekstresinden ortalama işlem tutarınızı çıkarmak, hangi tarifenin sizin için gerçekte daha ucuz olduğunu görmenin en somut yoludur.

Asgari komisyonla karıştırılan sınırlar

Tarifede ya da sözleşmede asgari komisyona benzeyen ama farklı işleyen başka sınırlar da olabilir:

• Emir kabul limiti. SPK kitapçığına göre bazı aracı kurumlar talimat kabulü için talimat veya portföy büyüklüğünün belli bir tutarı aşmasını isteyebiliyor ve kitapçık bunun mevzuata aykırı olmadığını belirtiyor. Bu bir ücret değil, emrin hiç kabul edilmemesi demek.
• Hesap ya da saklama ücreti. Tarifede yer alıyorsa işlemden bağımsız, dönemsel bir maliyettir. MKK'nın tarifesinde de saklama ücretleri günlük bakiyeler üzerinden hesaplanıp aylık tahakkuk ettiriliyor. Az işlem yapan hesaplarda bu tür ücretler asgari komisyondan daha belirleyici olabilir.
• Kademeli oranlar. Tarife işlem hacmine göre kademeli oran tanımlıyorsa, hangi kademede olduğunuz eşik tutarı da değiştirir; formülü kendi kademenizin oranıyla kurun.

Tarifede neye bakmalı?

III-39.1 sayılı Tebliğ'in 25. maddesi, yatırım kuruluşunun alım satım hizmeti sunmadan önce genel müşterisine işlemlere ilişkin her türlü komisyon, ücret ve vergi tutar veya oranlarını açıklamasını zorunlu tutuyor. Asgari tutar bir komisyon tutarı olduğu için bu açıklamada yer almasını bekleyebilirsiniz. Tarifede ya da risk bildirimi belgelerinde bulamıyorsanız yazılı olarak sorun.

Kuruma sorulacak sorular:

1. İşlem başına asgari komisyon var mı, varsa vergi dahil mi hariç mi?
2. Asgari tutar emir başına mı uygulanıyor, yoksa emriniz parça parça gerçekleşirse her gerçekleşme için ayrı mı?
3. Aynı gün aynı paydaki birden fazla işlem birleştirilerek mi ücretlendiriliyor?
4. Asgari tutar pay, fon ve yurt dışı işlemlerde aynı mı?
5. Kampanya döneminde asgari tutar kaldırılıyorsa, kampanya bitince ne uygulanıyor?
6. Emir kabulü için asgari bir talimat ya da portföy büyüklüğü şartı var mı?
7. Asgari tutar alım ve satımda aynı mı, yoksa iki yön için farklı mı tanımlanmış?

Cevapları aldıktan sonra eşik tutarı kendi oranınızla yeniden hesaplayın ve tipik işlem tutarınızla karşılaştırın. Eşik, işlemlerinizin çoğunun üstündeyse asgari tutar sizin için ilan edilen orandan daha önemli bir satırdır.

Kendi oranınız ve asgari tutarınızla hesap yapmak için komisyon hesaplama aracını, kurumların yayımladığı tarifeleri yan yana görmek için komisyon karşılaştırma sayfasını kullanabilirsiniz.