Bir Kurumun SPK İzni Nasıl Kontrol Edilir?

Sermaye piyasasında aracılık, portföy yönetimi ve yatırım danışmanlığı yapmak SPK iznine bağlı. SPK'nın izinsiz faaliyetler sayfasına göre yatırım hizmetlerinin düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak yapılabilmesi için Kurul'dan izin alınması zorunlu ve bu hizmetler yalnızca yatırım kuruluşları tarafından yerine getirilebiliyor. İyi haber şu ki izinli kurumların listesi herkese açık. Bu rehber, hangi listeye bakacağınızı, listede neyi okuyacağınızı ve hesap açtıktan sonra varlıklarınızı kurumdan bağımsız olarak nasıl izleyeceğinizi anlatıyor.

Hangi listeye bakmalı?

SPK kurum türüne göre üç ayrı liste yayımlıyor:

• Aracı kurumlar: spk.gov.tr/faaliyet-izinleri/araci-kurumlar. Kurum adına, kurum statüsüne ve faaliyet izni türüne göre arama yapılabiliyor; tüm izinlerin listesine de buradan ulaşılıyor.
• Bankalar: spk.gov.tr/faaliyet-izinleri/bankalar. Tabloda ünvan, kurum statüsü, kurum durumu, belge tarihi, belge numarası, belge durumu ve faaliyet izni yer alıyor.
• Portföy yönetim şirketleri: spk.gov.tr/kurumlar/portfoy-yonetim-sirketleri/mevcut-yetki-belgeleri. Şirket adı, belge numarası ve durum gösteriliyor.

SPK'nın izinsiz faaliyetler sayfası da Kurul'un internet sitesinde izinli kurumların ünvan, adres ve telefon bilgileriyle hangi faaliyetlerde yetkili olduklarının yer aldığını belirtiyor. Sitemizdeki aracı kurumlar, bankalar ve portföy yönetim şirketleri listeleri bu resmî kayıtlardan üretiliyor; verinin nasıl alındığını metodoloji sayfasında görebilirsiniz. Yine de son kontrolü SPK'nın kendi sayfasında yapmanızı öneririz.

Listede neyi okumalı?

Bir kurumun listede bulunması yeterli değil; yapmak istediğiniz iş için izinli olması gerekir.

Yetki sınıfı. III-37.1 sayılı Tebliğ'in 8. maddesi aracı kurumları üç sınıfa ayırır:

• Dar yetkili: Emir iletimine aracılık ve yatırım danışmanlığı faaliyetlerinden birini veya tamamını yürütenler
• Kısmi yetkili: İşlem aracılığı, en iyi gayret aracılığı, sınırlı saklama ve portföy yöneticiliği faaliyetlerinden birini veya tamamını yürütenler
• Geniş yetkili: Portföy aracılığı, genel saklama ve aracılık yüklenimi faaliyetlerinden birini veya tamamını yürütenler

Faaliyet izni. Listede izinler araç türüne ve coğrafyaya göre ayrı satırlarda görünür. Örneğin "İşlem Aracılığı Faaliyeti (Paylar) / Yurt İçi" ile "İşlem Aracılığı Faaliyeti (Paylar) / Yurt Dışı" farklı izinlerdir; vadeli işlemler için "Paya Dayalı Türev Araçlar" ya da "Pay Endeksine Dayalı Türev Araçlar" satırlarına, danışmanlık için "Yatırım Danışmanlığı Faaliyeti" satırına, portföy yönetimi için "Bireysel Portföy Yöneticiliği Faaliyeti" satırına bakın.

Durum. Belgenin ve kurumun durumunu okuyun. Portföy yönetim şirketleri listesinde "Faaliyette" dışında bir ibare, örneğin geçici iptal, görüyorsanız ilerlemeden önce sebebini öğrenin.

Ünvan taklidine dikkat

İzinli bir kurumun adını kullanmak, izinli olmak demek değildir. SPK'nın 2026/45 sayılı bülteninin "Diğer Yaptırım, Tedbir ve İşlem Yasakları" bölümünde, izinsiz faaliyetin engellenmesi amacıyla erişim engeli için hukuki işlem başlatılan internet siteleri arasında, gerçek bir aracı kurumu çağrıştıran alan adları ve bir aracı kurumun ünvanı taklit edilerek kullanılan bir sosyal medya hesabı yer alıyor. Aynı bültende, izinsiz faaliyete kendi banka hesaplarını kullandırarak iştirak ettikleri gerekçesiyle kişiler hakkında suç duyurusu kararları da bulunuyor.

Bu yüzden kontrolü isimden değil kayıttan başlatın:

1. Kurumun tam ünvanını SPK listesinde bulun.
2. Size ulaşan internet sitesinin, uygulamanın ya da sosyal medya hesabının o ünvana ait olduğunu teyit edin; SPK listesindeki adres ve telefonla karşılaştırın.
3. Para göndereceğiniz hesabın alıcısının, hesap açtığınız kurumun kendi ünvanı olduğunu kontrol edin. Bir kişinin ya da başka bir şirketin hesabına para gönderilmesi isteniyorsa durun.

İzinsiz faaliyetin sonuçları ve başvuru

Sermaye Piyasası Kanunu'nun 109. maddesinin ikinci fıkrası, sermaye piyasasında izinsiz faaliyette bulunanlar için iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası öngörüyor. SPK'nın izinsiz faaliyetler sayfasına göre Kurul, izinsiz faaliyet tespit ettiğinde Cumhuriyet savcılıklarına suç duyurusunda bulunuyor ve izinsiz işlemlerin sonuçlarının iptali ile nakit ya da araçların hak sahiplerine iadesi için dava açmaya yetkili. Kurul'un yaptırım kararları bültenlerde suç duyuruları ve diğer tedbirler başlıkları altında yayımlanıyor.

SPK, izin almadan sermaye piyasasında değerlendirmek üzere para toplayan kişilere itibar edilmemesini istiyor; bu konuda bilgisi ya da şüphesi olanların Kurul'un Ankara merkezine veya İstanbul temsilciliğine telefon, faks ya da adres yoluyla ulaşabileceğini belirtiyor.

Yatırımcı Tazmin Merkezi neyi korur?

III-39.1 sayılı Tebliğ'in 24. maddesine göre yatırım kuruluşları Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği'ne üye olmak ve Yatırımcı Tazmin Merkezi'ne (YTM) katılmak zorunda.

YTM'nin koruma kapsamı sayfasına göre tazmin, yatırımcıya ait olan ve yatırım kuruluşunun yatırımcı adına sakladığı veya yönettiği nakit ve sermaye piyasası araçlarının teslim yükümlülüklerinin yerine getirilmemesinden kaynaklanan talepleri kapsar. Kapsam dışında kalanlar da açıkça yazılı: yatırım danışmanlığından ya da piyasadaki fiyat hareketlerinden kaynaklanan zararlar tazmin edilmez.

Hak sahibi her yatırımcıya ödenecek azami tutar sayfada yüz bin Türk lirası olarak yazıyor ve bu tutarın her yıl ilan edilen yeniden değerleme katsayısı oranında artırıldığı belirtiliyor. Güncel tutarı YTM'nin sitesinden kontrol edin. Sınır, hesap sayısı, türü ve para birimine bakılmaksızın bir yatırımcının aynı kuruluştan olan taleplerinin tümünü kapsar. İzinsiz bir kişiye ya da kuruma gönderdiğiniz para ise bu sistemin dışında kalır, çünkü YTM'nin muhatabı yatırım kuruluşlarıdır.

Hesap açtıktan sonra: e-YATIRIMCI ile takip

Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK), sermaye piyasası araçlarına ilişkin kayıtları hak sahibi bazında tutar. SPK'nın MKK kitapçığına göre:

• e-YATIRIMCI: MKK sicil numarası ve şifresiyle ya da e-Devlet şifresiyle giriş yaparak farklı yatırım kuruluşlarındaki hesaplarınızı tek noktadan izleyebilirsiniz.
• Yatırımcı Bildirim Servisi (YBS): e-YATIRIMCI üzerinden kayıt olduğunuzda, hesabınızdan herhangi bir menkul kıymet çıkışı olursa anında SMS ya da e-posta ile bilgilendirilirsiniz.
• Yatırımcı blokajı: Hesabınızdaki menkul kıymetleri bloke ederek bilginiz dışında işlem yapılmasını engelleyebilirsiniz. Blokaj çözülmeden kıymetler hesaptan çıkarılamaz; satış yapmadan önce blokajı kaldırmanız gerekir.
• Rapor Gönderim Servisi: Tüm hesaplarınızdaki menkul kıymet bilgilerini, hesap hareketlerini ve bu işlemlere ilişkin komisyon raporlarını her ay e-posta ile alabilirsiniz.

Kurumun size gösterdiği bakiye ile MKK kaydını karşılaştırmak, bir sorunu erken fark etmenin en kolay yoludur.

Kontrol listesi

1. Kurumun tam ünvanı SPK'nın ilgili listesinde var mı?
2. Yapmak istediğiniz iş için doğru faaliyet izni (araç türü ve yurt içi/yurt dışı) kayıtlı mı?
3. Kurumun ve belgenin durumu aktif mi?
4. Size ulaşan site, uygulama ve hesap gerçekten o ünvana mı ait?
5. Para göndereceğiniz hesabın sahibi kurumun kendisi mi?
6. Hesap açtıktan sonra e-YATIRIMCI'ya girip hesabınızı gördünüz mü?
7. YBS bildirimlerini açtınız mı?
8. Uzun süre işlem yapmayacağınız varlıklar için yatırımcı blokajını düşündünüz mü?